Świadczenia dla rodziny zmarłego w wypadku komunikacyjnym

Najbliższym członkom rodziny zmarłego w wypadku komunikacyjnym przysługują określone świadczenia wynikające zarówno z doznanej krzywdy, jak również ze strat materialnych. Wśród tych świadczeń należy wyróżnić zadośćuczynienie, rentę, odszkodowanie oraz zwrot kosztów pogrzebu.

Dla kogo zadośćuczynienie za śmierć członka rodziny w wypadku?

Do najbliższych członków rodziny zaliczani są przede wszystkim:

  • małżonek,
  • rodzice,
  • dzieci i wnuki,
  • dziadkowie,
  • rodzeństwo,
  • dalsza rodzina (np. siostrzeniec) jeżeli będziemy w stanie wykazać silny związek emocjonalny między zmarłym i daną osobą.

Warto podkreślić, że do grona najbliższych członków rodziny można zaliczyć również konkubentów i ich dzieci. Potwierdził to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 kwietnia 2005 r. Osoby te mają roszczenie do ubezpieczyciela pojazdu sprawcy wypadku o określone świadczenia wynikające ze śmierci osoby najbliższej w skutek udziału w wypadku komunikacyjnym nie ze swojej wyłącznej winny.

Jakie roszczenia przysługują najbliższym członkom rodziny zmarłego?

Zadośćuczynienie

Członkom najbliższej rodziny zmarłego przysługuje zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikającą z nagłej śmierci bezpośrednio poszkodowanego. Zadośćuczynienie powinno być odpowiednie i współmierne do doznanej przez członków rodziny krzywdy i w miarę możliwości powinno ją rekompensować. Jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 29 kwietnia 2013 r. (sygn. akt V ACa 22/13) „o wysokości zadośćuczynienia z art. 446 § 4 k.c. rozstrzyga stopień i nasilenie odczuwanej krzywdy oraz potrzeba zrekompensowanie jej skutków. O odczuwanym poczuciu krzywdy decydują różne okoliczności, w tym przede wszystkim stopień bliskości i poziom oraz charakter relacji z osobą zmarłą. Decyduje również osobista wrażliwość osoby pokrzywdzonej, która jest właściwa każdej z osób pokrzywdzonych i inna u każdej z nich”. Wysokość przyznawanego przez Sądy zadośćuczynienia jest zróżnicowana, w zależności od wykazania przez najbliższych członków rodziny stopnia krzywdy, bliskości i relacji ze zmarłym. Nie ulega jednak wątpliwości, że kwoty przyznawane przez Sądy są zdecydowanie wyższe niż te, które ubezpieczyciele wypłacają bezspornie w postępowaniu likwidacyjnym.

Odszkodowanie

Kolejnym roszczeniem, z którym możemy wystąpić do ubezpieczyciela jest odszkodowanie za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej. Jest to świadczenie, które przysługuje najbliższym członkom rodziny zmarłego, jeżeli ich sytuacja życiowa uległa dużemu pogorszeniu w wyniku śmierci bezpośrednio poszkodowanego. Roszczenie to ma rekompensować szkody, których nie sposób precyzyjnie określić np. utrata wsparcia osoby najbliższej w przyszłości czy też w czasie choroby. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 czerwca 2004 r. (sygn. akt IV CK 445/03) wskazał, że sam ból, poczucie osamotnienia, krzywdy i zawiedzionych nadziei nie stanowią podstawy do żądania odszkodowania. Decydujące znaczenie dla oceny zasadności przysługiwania odszkodowania jest to, czy te negatywne emocje wywołały chorobę, osłabienie aktywności życiowej i motywacji do przezwyciężania trudności dnia codziennego. Wtedy nawet bez szczegółowego dociekania konkretnych zdarzeń lub stopnia ich prawdopodobieństwa, można na zasadzie domniemania faktycznego przyjąć, że pogorszyły one dotychczasową sytuację życiową osoby z najbliższego kręgu rodziny zmarłego.

Zwrot kosztów pogrzebu

Ubezpieczyciel ma również obowiązek zwrotu kosztów pogrzebu osobie, która je poniosła. Koszty związane z pogrzebem bezpośrednio poszkodowanego muszą zostać przez nas szczegółowo i precyzyjnie wykazane. Zwrotowi podlegają w szczególności:

  • koszty zakupu trumny, zniczy, kwiatów, transportu, miejsca na cmentarzu, nagrobka,
  • koszty ubrań dla zmarłego,
  • koszty poniesione za posługę kapłańską,
  • koszty konsolacji.

Renta

Osobom względem których na zmarłym ciążył ustawowy obowiązek alimentacyjny (głównie dzieci i małżonek zmarłego) bądź, którym zmarły dostarczał dobrowolnie środków utrzymania przysługuje roszczenie o przyznanie renty, do czasu kiedy obowiązek ten prawdopodobnie by trwał. Do uzyskania renty niezbędne jest wykazanie możliwości majątkowych zmarłego i potrzeb osoby uprawnionej. W tym celu, należy przedstawić ubezpieczycielowi ostatnie zaświadczenie o zarobkach zmarłego bądź ostatnie zeznanie podatkowe PIT oraz oświadczenie o kosztach utrzymania i potrzebach osoby uprawnionej.

Należy pamiętać, że to na członkach rodziny poszkodowanego ciąży obowiązek udowodnienia wszystkich okoliczności, na które wskazują. Muszą oni wykazać jakiej krzywdy doznali oraz jak bardzo pogorszyła się ich sytuacja materialna.

Jakie kwoty możemy otrzymać?

Ubezpieczyciel odpowiada za każde zdarzenie do kwoty 5.000.000,00 euro w przypadku szkody osobowej z tytułu polisy OC. Tak wysokie kwoty nie są jeszcze w Polsce zasądzane, jednakże praktyka orzecznicza pokazuje, że sądy zasądzają świadczenia w coraz wyższych wysokościach, sięgających łącznie niekiedy nawet miliona złotych.

Krzysztof Kononowicz
Specjalista ds. odszkodowań, www.DuzeODSZKODOWANIA.com